الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
100
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بزرگترين اشتباهات ابليس بود ، شايد هم اشتباه نمىكرد و آگاهانه دروغ مىگفت زيرا مىدانيم خاك سرچشمه انواع بركات و منبع تمام مواد حياتى و مهمترين وسيله براى ادامه زندگى موجودات زنده است ، در حالى كه آتش چنين نيست . درست است كه آتش يكى از شرايط تجزيه و تركيب موجودات جهان است ، ولى نقش اصلى را همان مواد موجود در خاك دارند و آتش تنها وسيله اى براى تكميل آنها محسوب مىشود . و نيز درست است كه كره زمين در آغاز كه از خورشيد جدا شد ، به صورت گوى آتشينى بود كه تدريجا سرد شد ، ولى بايد توجه داشت زمين ما دام كه سوزان و شعله ور بود ، مطلقا موجودات زنده اى نداشت از آن زمان حيات و زندگى در اين كره پيدا شد ، كه خاك و گل جاى آتش را گرفت . به علاوه هر آتشى در روى زمين پيدا شود ، از موادى سرچشمه مىگيرد كه از خاك بدست آمده است ، خاك سرچشمه پرورش درختان و درختان سرچشمه پيدايش آتش مىباشند ، حتى مواد نفتى يا چربىهايى كه قابل احتراقند نيز بازگشت به خاك يا حيواناتى كه از مواد نباتى تغذيه دارند ، مىكنند . از همه اينها گذشته امتياز آدم در اين نبود كه از خاك است ، بلكه امتياز اصلى او همان « روح انسانيت » و مقام خلافت و نمايندگى پروردگار بوده است ، بنا بر اين به فرض كه ماده نخستين شيطان از او برتر باشد ، دليل بر اين نمىشود كه در برابر آفرينش آدم با آن روح و عظمت خداداد و مقام نمايندگى پروردگار ، سجده و خضوع نكند ، و ظاهر اين است كه شيطان همه اين مطالب را مىدانست تنها تكبر و خودپسندى جلو او را گرفت و همه اينها بهانه بود .